Jakuszyce są jak brama do Gór Izerskich. Choć usytuowane w rejonie Przełęczy Szklarskiej (886 m) znajdującej się pomiędzy Karkonoszami a królestwem Izery, od tych pierwszych niby plecami odwracają się Kocierzem (929 m), całkowicie niemal zapatrzone na północ i zachód, w izerskie szczyty, torfowiska, rzeki i doliny. Są dalekowzroczne nie inaczej niż ten, który spojrzenie utkwił w nieokreślonej dali, rejonach zgoła fantastycznych…

Zimą 1939/40 r. temperatura w Górach Izerskich sięgnęła -42°C, w 1944 r. odnotowano w nich 3,5-metrową warstwę śniegu. Tymczasem na Izerskiej Hali, centrum owych wypadków, już od XVII w. tętniło życie! Uciekający przed kontrreformacyjną zawieruchą czescy protestanci, otoczeni murem górskiej głuszy opanowanej przez subpolarne warunki klimatyczne założyli tam osadę Wielka Izera.

W latach 1916-22 mieszkał w niej i pracował Erich-Will Peuckert, znawca śląskiej mistyki zainteresowany w astrologii, alchemii, wiedzy hermetycznej, kultach tajemnych, magii. W nieodległej gospodzie Schneidera, gdzie od 1754 r. działała huta szkła „Karlstal”, niejedną noc sączył swe opowieści Gerhardowi Hauptmannowi, który napisał potem nader baśniowy utwór A Pippa tańczy!, jakiego pierwszy akt rozgrywa się we wspomnianej gospodzie.
Wieś Wielka Izera została niemal całkowicie zniszczona po II wojnie światowej. Jedyną po niej pozostałością jest dawna szkoła, obecnie przytulne schronisko „Chatka Górzystów”, znajdujące się na skraju rezerwatu przyrody „Torfowiska Doliny Izery”. Śladem istnienia osady ukształtowanej wokół działającej do 1890 r. huty szkła „Karlstal” jest stacja turystyczna z zabytkową leśniczówką, pełniącą teraz rolę schroniska „Orle”.

A co z Jakuszycami? No cóż, są dalekowzroczne, ale i w pobliżu widzą jeszcze całkiem dobrze! Powstały w XIX w. wokół leśniczówki w dobrach Schaffgotschów, ale gdy poprowadzono przez nie drogę do czeskiego Harrachova a potem nieczynną dziś linię kolejową, ich mieszkańcy bardziej niż pracą w lesie, zajęli się obsługą przejeżdżających przez osadę gości, czego śladem jest np. zabytkowy budynek „Gospody Granicznej”. Z czasem Jakuszce, w jakich znajduje się polsko-czeskie przejście graniczne, stały się prawdziwym eldorado zwłaszcza dla narciarzy biegowych.

To tutaj bowiem, w tej najwyżej położonej części Szklarskiej Poręby, na Polanie Jakuszyckiej, zaczynają się i kończą trasy, którymi w czasie Biegu Piastów, zawodów biatlonowych czy zawodów w sportach zaprzęgowych, pomykają miłośnicy izerskiego śniegu. Przez Jakuszce przewijają się także uczestnicy Biegu Izerskiego czy Biegu Retro odbywających się w okolicy schroniska „Orle”, jak i pasjonaci dwukołów złapani w sieć rowerowych ścieżek Gór Izerskich.